In 2022 viert Lamborghini de V12: de legendarische 12-cilindermotor die al bijna 60 jaar zijn meest iconische auto’s aandrijft. Daartoe behoort de Espada 400 GT, de eerste vierzitter van Lamborghini die jarenlang het best verkochte model was. Dankzij de voorin gemonteerde 4-liter Lamborghini V12-motor, die een uitzonderlijke benadering van technische innovatie belichaamde, was het altijd een extreem snelle grand tourer, ondanks de stap in grootte.
De “pure” V12-verbrandingsmotor in zijn definitieve vorm zal uit productie gaan voor het einde van 2022, wanneer de laatste Aventador Ultimae wordt gemaakt. Vanaf volgend jaar wordt de opvolger van de Aventador uitgerust met een nieuwe plug-in hybride versie van de V12-motor.
Ferruccio Lamborghini wilde de snelste, meest luxueuze en comfortabele grand tourer produceren.
Vanaf het begin van zijn carrière als autofabrikant heeft oprichter Ferruccio Lamborghini zijn doel heel duidelijk geformuleerd. Hij wilde de beste grand tourer op de markt maken: een sportwagen die niet alleen snel, maar ook comfortabel en luxueus afgewerkt was. De Espada 400 GT, die in maart 1968 op de Autosalon van Genève werd gepresenteerd, belichaamde dit idee meer dan tien jaar lang perfect. De Espada bood comfortabel plaats aan vier volwassenen en had meer ruimte voor zowel bagage als passagiers dan de 400 GT 2+2 (zijn voorganger) en de Islero 400 GT 2+2. Bovendien was de Espada werkelijk voortreffelijk afgewerkt, met een royale hoeveelheid leder en andere verfijnde materialen en de optie om airconditioning te monteren. In 1969 werd stuurbekrachtiging als optie geïntroduceerd en vanaf 1972 was stuurbekrachtiging standaard. Een versie met automatische transmissie was verkrijgbaar vanaf 1974.
De V12-motor naar 4 liter brengen
De technische hoeksteen van de Espada was de 60° V12-motor die voor het eerst werd geproduceerd in 1963 met een cilinderinhoud van 3,5 liter, die in 1964 al was vergroot tot 4 liter (3929 cc). Het is een opmerkelijk voorbeeld van motorontwikkelingstechnologieën en hij kon 325 pk leveren bij 7200 tpm toen hij voor het eerst in de Espada werd gemonteerd. Dit vermogen nam toe tot 350 pk bij 7500 tpm in de Espada Series II, die in 1970 werd gepresenteerd.
De V12 werd gevoed door zes Weber 40 DCOE zijkleppen en had een compressieverhouding van 9,5:1 (die vanaf de Series II steeg naar 10,7:1) en twee kettingaangedreven bovenliggende nokkenassen per cilinderbank. Hij woog slechts 232 kg dankzij het aanzienlijke gebruik van aluminium, niet alleen voor de cilinderkop, maar ook voor het carter en de zuigers. De motor was voorin gemonteerd op een positie die iets verder naar voren lag dan bij de vorige Lamborghini 350/400 GT motoren, om het interieur ruimer te maken. Dankzij de grote opening onder de aluminium motorkap was hij gemakkelijk toegankelijk.
Het chassis was gebaseerd op dat van de 400 GT, maar het werd verlengd zodat de wielbasis 2650 mm bereikte en het werd ook breder, waarbij de wielspoorbreedte toenam tot 149 cm. Hij had vierwielonafhankelijke ophanging, met dubbele wishbones en schroefveren. In november 1968 werd een Espada “Lancomat” met hydropneumatische ophanging tentoongesteld op de autosalon van Turijn. Het systeem werd op aanvraag beschikbaar gesteld, maar werd uiteindelijk door maar heel weinig eigenaren gekozen.
De Espada was een extreem snelle grand tourer die een topsnelheid van 245 tot 260 km/u kon halen en in de meeste omstandigheden de sportievere Miura kon bijhouden.
Het commerciële succes van de Espada
Toen hij voor het eerst werd onthuld, was de Espada de snelste vierpersoonsauto ter wereld. Met zijn vierkante vormen als onderdeel van een zeer innovatief ontwerp van Carrozzeria Bertone bleek hij een langdurig commercieel succes. Zijn veelzijdigheid en ruime interieur – ondanks een hoogte van slechts 119 cm – maakten hem geschikt voor veel frequenter gebruik, waardoor het klantenbestand aanzienlijk werd uitgebreid. Er werden in totaal 1226 auto’s geproduceerd voor de drie series: 176 van de Espada 400 GT Series 1 tussen 1968 en 1969, 578 van de Espada 400 GTE Series II tussen 1970 en 1972 en 472 van de Espada 400 GTS Series III tussen 1972 en 1978.
De Espada VIP met minibar en een Brionvega televisie
De Espada VIP werd gepresenteerd in 1971. Hij was gebaseerd op de Espada 400 GTE Series II en er werden slechts 12 exemplaren gemaakt. De eerste modellen in deze speciale serie auto’s werden geleverd in een speciale oranje tint en hadden oranje en zwart lederen bekleding. Latere auto’s werden in andere kleurencombinaties gemaakt. Binnenin had de Espada VIP een minibar en een koelkast in de achterste zijpanelen en een Brionvega Algol 11 televisie bovenop de transmissietunnel om de passagiers op de achterbank te vermaken. De VIP is tegenwoordig een van de meest gewilde modellen onder Espada-verzamelaars.
Paul McCartney’s Espada maakte een plons
Een van de beroemdste Lamborghini Espada-eigenaars is Sir Paul McCartney. De voormalige Beatle was een Lamborghini-liefhebber en hij kocht een rechtsgestuurde 1972 Espada Series III met handgeschakelde versnellingsbak, rode lak en een rood lederen interieur. Zijn vrouw Linda reed vaak in de auto, maar op een keer rolde hij in een nabijgelegen vijver nadat ze hem in neutraal had gezet en vergeten was de handrem aan te trekken. Na drie dagen werd hij uit het water gehaald en later verkocht aan nieuwe eigenaars, die hem nog een aantal jaren gebruikten. Vervolgens werd hij onderdeel van het “decor” in een Engelse pub. In 2005 werd het verkocht aan een onbekende liefhebber en men vermoedt dat het zich nu in Oostenrijk bevindt.
Van VIP-eigenaren tot het witte doek
Veel beroemdheden hebben in de loop der jaren hun voorliefde voor de Espada uitgesproken. Zo is de beroemde Amerikaanse televisiepresentator Jay Leno – die altijd al een autoliefhebber is geweest – sinds 1986 eigenaar geweest van een van de allereerste Espada Series 2-modellen uit 1969. De oprichter van EVO Magazine, Harry Metcalfe, heeft ook jarenlang een Espada gehad. Het is een rechtsgestuurde 1970 Series II en hij nam ermee deel aan het Espada en Islero 50th Anniversary initiatief georganiseerd door Automobili Lamborghini Polo Storico in 2018.
Er zijn talloze films met een Espada gemaakt, waaronder zo’n 50 belangrijke titels. De beroemdste onder fans van het model is de Italiaanse film “Flatfoot” uit 1973 met Carlo Pedersoli in de hoofdrol, die beter bekend was als Bud Spencer. In deze film, die grotendeels in Napels en omgeving is opgenomen, achtervolgt de hoofdrolspeler een Espada bergopwaarts door een reeks haarspeldbochten in een lange achtervolgingsscène die eindigt voor de kerk van Sant’Antonio a Posillipo.